ในวังอาชาไนย มิได้มีเพียงคนกับม้า ไพร่ข้ากับเจ้าคุณ หรือขุนพระยากับบริวาร แต่เต็มไปด้วยความสัมพันธ์ที่หลากหลายระหว่างบุคคล ทั้งทางสายเลือดและทางชนชั้น ที่จะหาใครสุขสันต์หรือร้าวราน ทุกข์หรือสุขอย่างใดอย่างหนึ่งนั้นไม่มี นอกเสียจากลดหลั่นกันตามวิบากกรรม ของใครก็ของคนนั้น ‘วังอาชาไนย’…วังใหญ่โอ่อ่าที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุ มีมาแต่ก่อนต้นรัชกาลที่ ๕ เรื่อยมาจนอีกหลายรัชสมัย บันทึกประวัติศาสตร์สำคัญไว้หลายเหตุการณ์ ดำเนินคู่ไปกับชีวิตอันเข้มข้นของชายเจ้าชู้ ผู้เก็บเกี่ยวหญิงที่ตนพร่ำเจรจาว่ารักเป็นภรรยา…มากหน้าหลายนาง ผ่านธรรมเนียมสังคมยุคที่เอื้อให้ชายเป็นผู้ครอบครอง และหญิงต้องยอมตาม ด้วยบุรุษถือว่าหญิงเป็นเครื่องประดับเกียรติ ส่วนสตรียังอาศัยยศถา ทรัพย์สินของฝ่ายชายในการดำเนินชีวิตเสมอมา ‘กฤษณา อโศกสิน’ คล้ายจงใจจูงมือตัวละครมากมาย ดาหน้ากันเข้ามาให้เรารู้จัก ปรุงแต่งเขาและเธอไว้ด้วยอุปนิสัยบางประการ แต่ไม่นาน ตัวละครเหล่านี้ก็พร้อมใจกันสลัดมือ นำเราไปสู่สิ่งที่พวกเขามุ่งจะเป็นหรือต้องเผชิญ ผ่านความสมหวังและทุกข์ทนอย่างยืดยาว ราวรั้ววังอันกว้างขวางเปิดอ้าออก ให้เห็นทั้งตึกใหญ่ เรือนเล็ก ท้องพระโรง สวนไม้ดอก คอกม้า จนเรารู้จักทุกซอกมุมของที่ทาง และตื้นลึกหนาบางของผู้คนอย่างหมดเปลือก ทว่าได้แต่เห็น และรู้สึก โดยไม่อาจเปล่งเสียงโวยวาย เดือดร้อนหรือเห็นใจกระไรได้…นอกจากพินิจนิ่ง ตามดูผู้ติดข้องในกิเลสที่ดำดิ่ง ทิ้งเกียรติและความงามภายนอกไว้ข้างหลังอย่างน่าเสียดาย จึงได้แต่ปลงกับชะตาของคนเราที่ถูกกำเนิดมา หรือที่ปรารถนาจะยื้อไว้ ในฐานะที่เราเป็นเพียง ‘ผู้เฝ้ามอง’ เท่านั้นเอง

ในวังอาชาไนย มิได้มีเพียงคนกับม้า ไพร่ข้ากับเจ้าคุณ หรือขุนพระยากับบริวาร แต่เต็มไปด้วยความสัมพันธ์ที่หลากหลายระหว่างบุคคล ทั้งทางสายเลือดและทางชนชั้น ที่จะหาใครสุขสันต์หรือร้าวราน ทุกข์หรือสุขอย่างใดอย่างหนึ่งนั้นไม่มี นอกเสียจากลดหลั่นกันตามวิบากกรรม ของใครก็ของคนนั้น ‘วังอาชาไนย’…วังใหญ่โอ่อ่าที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุ มีมาแต่ก่อนต้นรัชกาลที่ ๕ เรื่อยมาจนอีกหลายรัชสมัย บันทึกประวัติศาสตร์สำคัญไว้หลายเหตุการณ์ ดำเนินคู่ไปกับชีวิตอันเข้มข้นของชายเจ้าชู้ ผู้เก็บเกี่ยวหญิงที่ตนพร่ำเจรจาว่ารักเป็นภรรยา…มากหน้าหลายนาง ผ่านธรรมเนียมสังคมยุคที่เอื้อให้ชายเป็นผู้ครอบครอง และหญิงต้องยอมตาม ด้วยบุรุษถือว่าหญิงเป็นเครื่องประดับเกียรติ ส่วนสตรียังอาศัยยศถา ทรัพย์สินของฝ่ายชายในการดำเนินชีวิตเสมอมา ‘กฤษณา อโศกสิน’ คล้ายจงใจจูงมือตัวละครมากมาย ดาหน้ากันเข้ามาให้เรารู้จัก ปรุงแต่งเขาและเธอไว้ด้วยอุปนิสัยบางประการ แต่ไม่นาน ตัวละครเหล่านี้ก็พร้อมใจกันสลัดมือ นำเราไปสู่สิ่งที่พวกเขามุ่งจะเป็นหรือต้องเผชิญ ผ่านความสมหวังและทุกข์ทนอย่างยืดยาว ราวรั้ววังอันกว้างขวางเปิดอ้าออก ให้เห็นทั้งตึกใหญ่ เรือนเล็ก ท้องพระโรง สวนไม้ดอก คอกม้า จนเรารู้จักทุกซอกมุมของที่ทาง และตื้นลึกหนาบางของผู้คนอย่างหมดเปลือก ทว่าได้แต่เห็น และรู้สึก โดยไม่อาจเปล่งเสียงโวยวาย เดือดร้อนหรือเห็นใจกระไรได้…นอกจากพินิจนิ่ง ตามดูผู้ติดข้องในกิเลสที่ดำดิ่ง ทิ้งเกียรติและความงามภายนอกไว้ข้างหลังอย่างน่าเสียดาย จึงได้แต่ปลงกับชะตาของคนเราที่ถูกกำเนิดมา หรือที่ปรารถนาจะยื้อไว้ ในฐานะที่เราเป็นเพียง ‘ผู้เฝ้ามอง’ เท่านั้นเอง