หลังจากประเทศไทยเปลี่ยนแปลงการปกครองในปี พ.ศ.๒๔๗๕ นั้น ก็เกิดแรงกระเพื่อมต่างๆ มากมายในสังคม มีผลกระทบกับชีวิตความเป็นอยู่ของคนไทยทุกๆ ด้าน กระทบกับคนทุกชนชั้น ตั้งแต่ชนชั้นปกครอง ข้าราชการ ขุนนาง ชนชั้นกลาง ไปจนถึงกลุ่มคนหาเช้ากินค่ำ แน่นอนว่ากลุ่มบุคคลหลักๆ ที่ได้รับผลกระทบโดยตรงคือเจ้านายชั้นสูง ซึ่งเดิมเป็นผู้ปกครองอยู่ในหลายๆ กระทรวงและกรมกอง เจ้านายที่เป็นกำลังหลักในการปกครองประเทศหลายพระองค์ถูกเชิญให้เสด็จไปอยู่ต่างประเทศ หลายพระองค์สิ้นพระชนม์ที่ต่างบ้านต่างเมือง เจ้านายสำคัญพระองค์หนึ่งคือ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต เป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระปิตุจฉาเจ้าสุขุมาลมารศรี พระอัครราชเทวี ก่อนปฏิวัติปี พ.ศ.๒๔๗๕ พระองค์ทรงดำรงตำแหน่งที่สำคัญทางการทหารหลายตำแหน่ง ได้แก่ ตำแหน่งเสนาธิการทหารบก ผู้บัญชาการกรมทหารเรือ เสนาบดีกระทรวงทหารเรือ เสนาธิการทหารบก เสนาบดีกระทรวงกลาโหม เสนาบดีกระทรวงมหาดไทย และผู้สำเร็จราชการรักษาพระนคร ทรงดำรงตำแหน่งองคมนตรีในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวและพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ด้วยเหตุนี้ เมื่อคณะราษฎร์กระทำการเปลี่ยนแปลงการปกครอง สมเด็จฯ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต จึงเป็นเป้าหมายแรกที่จะต้องเชิญพระองค์ไปอยู่นอกประเทศ เพื่อคณะผู้ก่อการจะได้กระทำการต่างๆ ได้โดยราบรื่น เพื่อไม่ให้เกิดการสูญเสียเลือดเนื้อ พระองค์และครอบครัวยอมให้รัฐบาลยึดวังบางขุนพรหมไป (ทั้งๆ ที่วังสร้างด้วยเงินส่วนพระองค์ ที่ดินก็ซื้อด้วยเงินส่วนพระองค์ ไม่ได้ใช้เงินหลวง หรือเงินพระคลังข้างที่เลยแม้แต่สตางค์แดงเดียว) ยอมเสด็จนิราศจากสยาม ไปประทับอยู่ที่เมืองบันดุง ประเทศอินโดนีเซีย ตราบจนวาระสุดท้ายแห่งพระชนม์ชีพ คนไทยน้อยคนนักที่จะได้รู้ว่าท่านมีความเป็นอยู่อย่างไรบ้าง เมื่อได้เขียนบุหงาบาติกขึ้นมา ผมจึงมีวัตถุประสงค์หลักคือบอกเล่าเรื่องราวของพระองค์ท่านที่บันดุง ผ่านตัวละครต่างๆ ในเรื่อง เพื่อที่คนไทยจะได้รู้ว่าเกิดอะไรขึ้นกับเจ้านายพระองค์หนึ่งของเราบ้าง รายละเอียดทั้งหมดนั้นผมได้ใช้ ‘บันทึกความทรงจำของพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศิริรัตนบุษบง’ ฉบับพิมพ์เผยแพร่ในโอกาสฉลองร้อยปีวันประสูติสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต เมื่อวันที่ ๒๙ มิถุนายน พ.ศ.๒๔๒๔ เป็นเอกสารอ้างอิงหลักครับ ขณะประทับอยู่ที่บันดุง สมเด็จฯ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต ทรงวางมือจากเรื่องการบ้านการเมืองโดยสิ้นเชิง (แต่กระนั้นก็ยังไม่วายถูกรัฐบาลไทยในเวลานั้นหวาดระแวง และส่งคนไปคอยติดตามสืบข่าวในทางลับ) ทรงพระราชนิพนธ์เพลงไทยและหนังสือขึ้นหลายชิ้น เป็นผลงานที่ส่งมอบมาถึงคนรุ่นหลังจนทุกวันนี้ น่าเสียดายที่พระองค์ท่านมีพระพลานามัยไม่สู้จะแข็งแรงนัก สิ้นพระชนม์ด้วยพระโรคไตและพระหทัย เมื่อวันที่ ๑๘ มกราคม พ.ศ.๒๔๘๗ ที่ตำหนักประเสบัน เมืองบันดุง ประเทศอินโดนีเซีย ในขณะที่ทรงพระชนมพรรษา ๖๓ พรรษา พระศพถูกฝังอยู่ที่บันดุงนานหลายปี ก่อนจะได้มีการนำกลับมาพระราชทานเพลิงพระศพ ที่พระเมรุท้องสนามหลวง เมื่อวันที่ ๑๐ เมษายน พ.ศ.๒๔๙๓ ตลอดระยะเวลาหลายปีที่ทรงประทับอยู่ที่บันดุงนั้น พระองค์ท่านประทับอยู่อย่างมีความสุข ชาวบันดุงให้เกียรติและถวายการต้อนรับพระองค์ท่านอย่างอบอุ่น ทุกวันนี้ตำหนักของพระองค์ท่านก็ยังมีอยู่ที่บันดุง และเมื่อเราได้ศึกษาประวัติศาสตร์ย้อนหลังไปแล้วก็จะเห็นว่าสยามและชวามีความสัมพันธ์อันดีต่อกันมาอย่างยาวนานจนถึงทุกวันนี้ บุหงาบาติก ลงตีพิมพ์ในนิตยสารขวัญเรือนเป็นตอนๆ จนกระทั่งจบลงและได้รับการรวมเล่มโดยสำนักพิมพ์ กรู๊ฟ พับลิชชิ่ง สำหรับชื่อของตัวละครที่เป็นชาวอินโดนีเซีย อาหาร ภาษา วัฒนธรรม รวมถึงปกรณัมเรื่องเล่าต่างๆ ที่นำมาใช้ในเรื่องนั้น ผมอ้างอิงมาจากสารานุกรมวัฒนธรรมอินโดนีเซีย ฉบับบริทานิกา (Indonesia encyclopedia Britannica) ครับ หากนวนิยายเรื่องนี้จะมีคุณความดีใดๆ อยู่บ้าง ผมขอถวายความดีทั้งหมดที่เกิดขึ้นนั้นแด่สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต ผู้เป็นแรงบันดาลใจให้เกิดบุหงาบาติกขึ้นมา แต่ถ้าหากนวนิยายเรื่องนี้จะมีส่วนหนึ่งส่วนใดสร้างความระคายเคืองใจให้กับท่านผู้อ่านบ้างละก็ ผู้เขียนขอน้อมรับไว้แต่เพียงผู้เดียว

หลังจากประเทศไทยเปลี่ยนแปลงการปกครองในปี พ.ศ.๒๔๗๕ นั้น ก็เกิดแรงกระเพื่อมต่างๆ มากมายในสังคม มีผลกระทบกับชีวิตความเป็นอยู่ของคนไทยทุกๆ ด้าน กระทบกับคนทุกชนชั้น ตั้งแต่ชนชั้นปกครอง ข้าราชการ ขุนนาง ชนชั้นกลาง ไปจนถึงกลุ่มคนหาเช้ากินค่ำ แน่นอนว่ากลุ่มบุคคลหลักๆ ที่ได้รับผลกระทบโดยตรงคือเจ้านายชั้นสูง ซึ่งเดิมเป็นผู้ปกครองอยู่ในหลายๆ กระทรวงและกรมกอง เจ้านายที่เป็นกำลังหลักในการปกครองประเทศหลายพระองค์ถูกเชิญให้เสด็จไปอยู่ต่างประเทศ หลายพระองค์สิ้นพระชนม์ที่ต่างบ้านต่างเมือง เจ้านายสำคัญพระองค์หนึ่งคือ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต เป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระปิตุจฉาเจ้าสุขุมาลมารศรี พระอัครราชเทวี ก่อนปฏิวัติปี พ.ศ.๒๔๗๕ พระองค์ทรงดำรงตำแหน่งที่สำคัญทางการทหารหลายตำแหน่ง ได้แก่ ตำแหน่งเสนาธิการทหารบก ผู้บัญชาการกรมทหารเรือ เสนาบดีกระทรวงทหารเรือ เสนาธิการทหารบก เสนาบดีกระทรวงกลาโหม เสนาบดีกระทรวงมหาดไทย และผู้สำเร็จราชการรักษาพระนคร ทรงดำรงตำแหน่งองคมนตรีในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวและพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ด้วยเหตุนี้ เมื่อคณะราษฎร์กระทำการเปลี่ยนแปลงการปกครอง สมเด็จฯ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต จึงเป็นเป้าหมายแรกที่จะต้องเชิญพระองค์ไปอยู่นอกประเทศ เพื่อคณะผู้ก่อการจะได้กระทำการต่างๆ ได้โดยราบรื่น เพื่อไม่ให้เกิดการสูญเสียเลือดเนื้อ พระองค์และครอบครัวยอมให้รัฐบาลยึดวังบางขุนพรหมไป (ทั้งๆ ที่วังสร้างด้วยเงินส่วนพระองค์ ที่ดินก็ซื้อด้วยเงินส่วนพระองค์ ไม่ได้ใช้เงินหลวง หรือเงินพระคลังข้างที่เลยแม้แต่สตางค์แดงเดียว) ยอมเสด็จนิราศจากสยาม ไปประทับอยู่ที่เมืองบันดุง ประเทศอินโดนีเซีย ตราบจนวาระสุดท้ายแห่งพระชนม์ชีพ คนไทยน้อยคนนักที่จะได้รู้ว่าท่านมีความเป็นอยู่อย่างไรบ้าง เมื่อได้เขียนบุหงาบาติกขึ้นมา ผมจึงมีวัตถุประสงค์หลักคือบอกเล่าเรื่องราวของพระองค์ท่านที่บันดุง ผ่านตัวละครต่างๆ ในเรื่อง เพื่อที่คนไทยจะได้รู้ว่าเกิดอะไรขึ้นกับเจ้านายพระองค์หนึ่งของเราบ้าง รายละเอียดทั้งหมดนั้นผมได้ใช้ ‘บันทึกความทรงจำของพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศิริรัตนบุษบง’ ฉบับพิมพ์เผยแพร่ในโอกาสฉลองร้อยปีวันประสูติสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต เมื่อวันที่ ๒๙ มิถุนายน พ.ศ.๒๔๒๔ เป็นเอกสารอ้างอิงหลักครับ ขณะประทับอยู่ที่บันดุง สมเด็จฯ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต ทรงวางมือจากเรื่องการบ้านการเมืองโดยสิ้นเชิง (แต่กระนั้นก็ยังไม่วายถูกรัฐบาลไทยในเวลานั้นหวาดระแวง และส่งคนไปคอยติดตามสืบข่าวในทางลับ) ทรงพระราชนิพนธ์เพลงไทยและหนังสือขึ้นหลายชิ้น เป็นผลงานที่ส่งมอบมาถึงคนรุ่นหลังจนทุกวันนี้ น่าเสียดายที่พระองค์ท่านมีพระพลานามัยไม่สู้จะแข็งแรงนัก สิ้นพระชนม์ด้วยพระโรคไตและพระหทัย เมื่อวันที่ ๑๘ มกราคม พ.ศ.๒๔๘๗ ที่ตำหนักประเสบัน เมืองบันดุง ประเทศอินโดนีเซีย ในขณะที่ทรงพระชนมพรรษา ๖๓ พรรษา พระศพถูกฝังอยู่ที่บันดุงนานหลายปี ก่อนจะได้มีการนำกลับมาพระราชทานเพลิงพระศพ ที่พระเมรุท้องสนามหลวง เมื่อวันที่ ๑๐ เมษายน พ.ศ.๒๔๙๓ ตลอดระยะเวลาหลายปีที่ทรงประทับอยู่ที่บันดุงนั้น พระองค์ท่านประทับอยู่อย่างมีความสุข ชาวบันดุงให้เกียรติและถวายการต้อนรับพระองค์ท่านอย่างอบอุ่น ทุกวันนี้ตำหนักของพระองค์ท่านก็ยังมีอยู่ที่บันดุง และเมื่อเราได้ศึกษาประวัติศาสตร์ย้อนหลังไปแล้วก็จะเห็นว่าสยามและชวามีความสัมพันธ์อันดีต่อกันมาอย่างยาวนานจนถึงทุกวันนี้ บุหงาบาติก ลงตีพิมพ์ในนิตยสารขวัญเรือนเป็นตอนๆ จนกระทั่งจบลงและได้รับการรวมเล่มโดยสำนักพิมพ์ กรู๊ฟ พับลิชชิ่ง สำหรับชื่อของตัวละครที่เป็นชาวอินโดนีเซีย อาหาร ภาษา วัฒนธรรม รวมถึงปกรณัมเรื่องเล่าต่างๆ ที่นำมาใช้ในเรื่องนั้น ผมอ้างอิงมาจากสารานุกรมวัฒนธรรมอินโดนีเซีย ฉบับบริทานิกา (Indonesia encyclopedia Britannica) ครับ หากนวนิยายเรื่องนี้จะมีคุณความดีใดๆ อยู่บ้าง ผมขอถวายความดีทั้งหมดที่เกิดขึ้นนั้นแด่สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต ผู้เป็นแรงบันดาลใจให้เกิดบุหงาบาติกขึ้นมา แต่ถ้าหากนวนิยายเรื่องนี้จะมีส่วนหนึ่งส่วนใดสร้างความระคายเคืองใจให้กับท่านผู้อ่านบ้างละก็ ผู้เขียนขอน้อมรับไว้แต่เพียงผู้เดียว